وَ جَوْسَاناً القومُ بين البُيوتِ و الدورِ : در ميان خانه‌ها براى غارت و چپاول و فساد جستجو كردند همچنانكه جاسوسان بدنبال بدست آوردن اخبار مىباشند . الجَاسَّة - [ جسّ ] : واحد ( الجَوَاسّ ) است . الجَاسد - خون خشكيده . الجَاسِر - ج جُسَّار و جاسِرون : شجاع و قهرمان . الجَاسُوس - ج جَوَاسِيس [ جسّ ] : جاسوس ، آنكه بدنبال بدست آوردن اخبار است تا بيايد و گزارش دهد . مأمور مخفى . الجَاسُوسِيَّة - [ جسّ ] : حرفهء جاسوس است ، جاسوسى ، ادارهء اطلاعات و امنيت و آگاهى ؛ ( ضِدُّ الجاسُوسيَّة ) : سازمان ضد آگاهى . جاشَ - - جَيْشاً و جَيَشاناً و جُيُوشاً [ جيش ] تِ النفسُ : سينه پُر از خشم و جوش شد ، سرگردان شد ، - تِ القِدْرُ : ديگ به جوش آمد ، - تِ الحربُ بينهُم : جنگ ميان آنها درگرفت ، - البحرُ : دريا طوفانى شد ، - تِ العَينُ : چشم پُر از اشك شد ، - الميزابُ : آب از ناودان روان شد ، - الوادي : درّه پُر از آب شد ، - تْ نفسُ الجبانِ : دل آن مَرد ترسو ناآرام شد و او را به فرار واداشت . جاعَ - - جَوْعاً و مَجَاعَةً [ جوع ] : گرسنه شد ، اين واژه ضد ( شَبِعَ ) است ، - اليه : به سوى او مُشتاق شد . جاعَلَ - مُجَاعَلَةً و جِعَالًا [ جعل ] هُ : به او رشوه داد يا به او مُزد كار داد . جافَ - - جَوْفاً [ جوف ] هُ : آن چيز را گود كرد ، - هُ بالطعنة : نيزه را به درون بدن او زد . جافَ - - جَيْفاً [ جيف ] تِ الجُثَّةُ : آن لاشه بوى بد گرفت . الجَافّ - [ جفّ ] : چيز خشك . جافَى - مُجَافَاةً [ جفو ] الرجلَ : به آن مَرد ستم كرد . اين واژه ضد [ آنسَ ] است . الجَافِل - حيوان فرارى و ناآرام . الجافِي - ج جُفَاة [ جفو ] : سِفت و غليظ ؛ « جافي الخُلق » : تند خوى و بد اخلاق . الجَافِيَة - ج جافِيَات و جَوَافٍ [ جفو ] : مؤنَّث ( الجَافي ) است . الجَاكِتَّة - ژاكت ، كُت . اين واژه فرانسوى است . جالَ - - جَوْلًا و جُولًا و جُؤُولًا و جَوَلَاناً و جِيلَاناً [ جول ] في المكان : در آنمكان گشت ، آنجاى را دور زد ، - القومُ جَوْلَةً : آن قوم در ميدان به گشت پرداختند و سپس حمله كردند ، - الدمعُ في عَينيه : چشمانِ او پُر از اشك شد ؛ « ما يجولُ في خَاطِره أو بخاطِرِه » : آنچه كه به خاطر وى مىرسد ، آنچه كه انديشهء او را فرا مىگيرد ، - جَوْلًا الشيءَ : آن چيز را برگزيد . الجَال - [ جول ] : كنار كوه ، ديوار قبر يا چاه . الجَالَ - ج جَالَّة [ جلّ ] : آنكه از وطن خود به جاى ديگر رفته باشد . جالَى - مُجَالاةً [ جلو ] فلاناً بالأَمر : آن كار را بر او آشكار كرد . الجَالِب - فا ، انگيزه و علت . الجَالَّة - [ جلّ ] : گروهى از مردم كه از خانه و وطن خود خارج شوند و به كشورهاى ديگر رفته و در آنجا اقامت كنند . الجَالِحَة - ج جَوَالِح من السنين : سال بسيار خشك و قَحطي . جالَدَ - مُجَالَدَةً و جِلاداً [ جلد ] هُ بالسيف : با شمشير او را زد . جالَسَ - مُجَالَسَةً [ جلس ] هُ : با او همنشينى كرد . الجَالِسْ - فا ، ج جُلُوس و جُلَّاس ، - عند العامَّة : و در زبان متداول به معناى كج و خميده است كه ضد ( الأَعوَج ) مىباشد . الجَالِع - سر برهنه ، پُر رو و بى شرم . الجَالِيَة - ج جَوَالٍ و جَالِيَات [ جلو ] : بيگانگانى كه از كشورى ديگر به كشورى آمده و در آنجا اقامت گُزيده‌اند ، اقليّت مذهبى ، اهل ذمة . الجَام - ج جامات و أَجْوَام و أَجْؤُم و جُوم [ جوم ] : جام ، اين واژه فارسى است ؛ « صَبَّ جامَ غضبِه على فُلان » : كاسهء خشم خود را بر سر فلانى ريخت . الجَامِح - ج جَوَامِح ، بلفظ واحد للمذكَّر و المؤنّث : فا ، كار دشوار . اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان به كار مىرود . الجَامِد - ج جَوَامِد : جامد مانند سنگ ، معدن ؛ « الفعلُ الجَامِد » : اين اصطلاح بر فعلهاى غير متصرف مانند ( لَيْسَ ) و ( عَسى ) اطلاق مىشود . جامَعَ - مُجَامعةً و جِمَاعاً [ جمع ] هُ على كذا : در امرى با او جمع شد يا موافقت كرد ، - المَرْأَةَ : با آن زن همبستر شد . الجَامِع - ج جَوَامِع : فا ، مسجد جامع ، مُصلَّى ، جاى عبادت ؛ « الكلامُ الجامِع » : سخن كوتاه و پُر معنا ؛ « اليومُ الجامِع » : روز جمعه ؛ « قِدْرٌ جامِعٌ » : ديگِ بزرگ . الجَامِعَة - مؤنث ( الجَامِع ) است ، علاقه ، ارتباط ، گونه‌اى از زيور آلات كه بر دست كنند ، يكى از أَسفار كتاب مقدس ، دانشگاه ، بستگى با هم ؛ « جامِعَةُ الدّول العربيَّة أَو الجَامِعَة العربيّة » : جامعه يا شوراى هماهنگى دولتهاى عربى ؛ « قِدرٌ جامِعَةٌ » : ديگ بزرگ ؛ « جامِعَةُ الكهرباءِ » : مركز بزرگ شبكه‌هاى نيروى برق . الجَامِعِيّ - نسبت به ( الجَامِعة ) است به معناى استاد و دانشجوى دانشگاه . الجَامِكِيَّة - ج جَامِكِيَّات : حقوق كارمندان دولت اعَمّ از كشورى و لشكرى ، اين واژه تُركى است . جامَلَ - مُجَامَلَةً [ جمل ] هُ : با او مُجامله و خوشرفتارى كرد ، به او نكويى كرد بى آنكه با وى در دوستى خالص باشد . الجَامُور - ج جامُورَات : لُبِّ درخت خُرما . الجَامُوس - ج جَوَامِيس ( ح ) : گاوميش ، كه بر دو گونه است اهلى و وحشى . اين واژه فارسى است . جانَ - - جَوْناً [ جون ] : سياه شد . الجَانّ - ج جِنَّان : اسم جمع است براى ( جِنّ ) به معناى اجِنّه يا پريان . جانَى - مُجَانَاةً [ جني ] عليه : او را به گناهى